Preek in de viering op 31 januari en 1 februari 2026 in
RK. Parochie H. Joannes de Doper te Hoofddorp
4e zo dhjA – Sef 2,3;3,12-13; 1 Kor 1,26-31; Mt 5,1-12a

Vandaag gaat het wéér over de Zaligsprekingen! Ik vraag me af wat ik er nu weer over
moet zeggen… Want drie maanden geleden hebben we precies hetzélfde evangelie gelezen.
Elk jaar op Allerheiligen lezen we die negen Zaligsprekingen. En dat is niet zo gek, want ze
gaan over de kérn van ons geloof. Die kern van Jezus als volgt samen: ‘Hou bovenal van
God; én hou evenveel van je naaste als van jezelf!’ De Zaligsprekingen zijn de praktische
vertaling daarvan. Ze gaan over wat écht belangrijk is in het samenleven van mensen. Het
is dus goed om het regelmatig over die Zaligsprekingen te hebben. Want we zijn pas ‘zalig’
als we ernaar leven. Maar: wat betekent ‘zalig’ eigenlijk? Hoe leef je als een ‘zalig’ mens?
‘Zalig’ wil zeggen: werkelijk héél gelukkig zijn, zó gelukkig dat het voelt alsof je al bijna in
hemel bent. Als je ‘zalig’ bent, dan ben je al een aardig eind op weg naar het Koninkrijk der
hemelen!
Elke zaligspreking bestaat uit een gelukwens en uit een belofte. Zoals de éérste
zaligspreking: ‘Zalig de armen van geest…’ – een gelukwens – ‘…want hen is het Koninkrijk
der hemelen.’- een belofte. Door te leven naar de Zaligsprekingen wordt ons steeds weer
een stukje geluk beloofd. Als je arm van geest bent, dus niet hoogmoedig; als je jezelf niet
ophemelt, maar je plek kent, als je nederig bent. Dan zal je zalig, dan zal je gelukkig zijn.
En dan de zésde Zaligspreking: ‘Zalig de zuiveren van hart, want zij zullen God zien.’ Om te
beginnen: wat betékent ‘zuiver van hart’ zijn?
Zonder dat we er over hoeven na te denken, klopt ons hart als vanzelf gestaag door. Soms
klopt ons het hart in de keel: als we iets als spannends meemaken, als we ergens van
schrikken. Het gaat sneller kloppen als we ons erg inspannen; of als we verliefd zijn. Ons
hart klopt als vanzelf, tóch mogen we het niet vergeten. Want: houdt het op met kloppen,
dan houdt ons leven op. Daarom moeten we er goed voor zorgen. We moeten er goed voor
zorgen: zodat het zuiver blijft, in optima forma, zo goed als nieuw. Dan helpt het om – in de
woorden van Sefanja vandaag geen onrecht meer te doen, geen onwaarheid meer te
spreken.
Jezus noemt ergens een hele rij voorbeelden van ongepaste gedragingen: ‘boze gedachten,
ontucht, diefstal, moord, echtbreuk, hebzucht, kwaadaardigheid, bedrog, losbandigheid,
afgunst, godslastering, trots en lichtzinnigheid.’ We hoeven geen hartspecialist te zijn om te
weten dat het koesteren van zulke negatieve kwaliteiten niet goed is voor de gezondheid.
En evenmin hoeven we een theoloog te zijn om te weten dat zulke boze gedachten en
gedragingen er niet toe leiden dat we God zullen zien.
En zo krijgen we ook enig idee over waarom voor sommigen de ontmoeting met Jezus op
níets uit loopt. Misschien wel omdat ín hen geen zuiver hart klopt. Omdat daarin alleen
maar boze gedachten, kwaadaardigheid en bedrog leven. We zien dat spijtig genoeg in de
vreselijke oorlogen die maar blíjven woeden op zo veel plekken in de wereld. En
tegenwoordig in onbenullige en onbezonnen machtswellust die wereldwijd relaties in gevaar
brengt.
De Zaligsprekingen zijn niet zomaar weer ‘een paar mooie woorden uit de Bijbel.’ Woorden
waar we even naar luisteren, om vervolgens op de oude voet door te gaan. Deze woorden
zijn té belangrijk om weer snel te vergeten. Want ze bepalen onze relatie met God, met de
wereld, met onze medemensen, met álles in ons leven. Als we ertegen ingaan, vernietigen
we niet alleen onszelf, maar ook het respect en de liefde voor onze medemensen en onze
wereld.
Probeer je maar eens iemand voor te stellen die bedroefde mensen alleen maar kan
uitlachen of vernederen. Iemand die keihard is in heel diens doen en laten; die het eigen
kortstondige geluk ten koste laat gaan van anderen. Zo iemand leeft misschien met de
schijn van materieel geluk. Maar zorgt níet goed voor zijn hart. Zo iemand zal vergeefs
blijven zoeken naar wérkelijke gelukzaligheid. Want Jezus belooft dat alleen aan hen die
van zúiver hart zijn. Jezus waarschuwt ons voor onware gedachten en ongepaste gedragingen.
Het lijkt alsof tegenwoordig het hart van vele wereldleiders daarvan zo vól is geraakt
dat de belofte van ‘vrede voor alle mensen’ in gevaar komt. Niemand van ons is daar in
zijn eentje tegen opgewassen. Maar dat hoeft ook niet!
Het enige wat ons te doen staat is: te leven naar de Zaligsprekingen.
Door vanuit een zuiver hart te werken aan oprechte relaties met de medemens.
Relaties die zowel een gelúkwens als een belófte inhouden. Relaties waarin we elkaar
het béste toewensen. En waarin we elkaar beloven dat groot geluk ons ten deel zal vallen:
een wereld van werkelijke vrede voor alle mensen van goede wil. Laten we dus echt onze
best doen om arm van geest te zijn, en zuiver van hart. Dat lijkt belangrijker dan ooit!
Amen.
Han Hartog, januari 2026